อ่านและตอบกระทู้

สมาชิกแสดงความคิดเห็น แจ้งข่าวสาร

15 ส.ค. 2563
01041
"สวนรัก" หนึ่งในสุดยอดเพลงคู่มหาหิน สุนทราภรณ์
"สวนรัก" หนึ่งในสุดยอดเพลงคู่มหาหิน สุนทราภรณ์

เทพกร บวรศิลป์ เขียน

สิ่งหนึ่งที่เป็นข้อโดดเด่น และเป็นเอกลักษณ์ของเพลงสุนทราภรณ์ นอกจากเพลงหมู่ที่ร้องอย่างมีระเบียบแบบแผน แม่นยำทั้งโน้ตและเสียงแล้ว ก็คงจะเป็นเพลงคู่ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ คือ มีท่วงทำนองอ่อนหวาน กลมกลืน ไพเราะ สอดคล้อง ฟังติดหู แต่ก็มีเพลงคู่บางเพลงที่มีทำนองค่อนข้างไปทางสากล (ตะวันตก) มีกลิ่นนมกลิ่นเนยมาก ๆ เช่น คติรัก, คนธรรพ์กับพิณทิพย์, เงาแห่งความหลัง, ชะตาฟ้า ฯลฯ

มีเพลงหนึ่งที่ผมตั้งข้อสังเกต คือเพลงพระนิพนธ์ "สวนรัก" พระนิพนธ์ของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ ผู้ขับร้อง คือ สุนทราภรณ์ กับคุณมัณฑนา โมรากุล บันทึกเสียงในระบบ 78 รอบต่อนาที เป็นแผ่นเสียงตราสุนัข หน้าสีเขียว ของบริษัทนำไทย บันทึกเสียงประมาณปี พ.ศ. 2490-2491 แผ่นเสียงเป็นขนาดใหญ่พิเศษ คือ เส้นผ่านศูนย์กลาง 12 นิ้ว (ขนาดปกติ 10 นิ้ว) ความยาวของเพลงประมาณ 4 นาที

เพลงนี้เป็นเพลงที่ร้องยากเพลงหนึ่ง เพราะมีโน้ตครึ่งเสียงอยู่ในเพลงมาก อีกทั้งทำนองก็มีเสียงสูงต่ำ แทรกสลับไปมาตลอดทั่วทั้งเพลง

คุณมัณฑนา โมรากุล นักร้องหญิงคนแรกของวงดนตรีสุนทราภรณ์ เขียนเล่าไว้ในหนังสือ ดาวประดับฟ้า มัณฑนา โมรากุล ว่า "เพลงนี้เก๋มาก ท่านจักร์ฯ แต่งมาส่งให้ในวันอัดเสียง ต้องตั้งแสตนด์วางเนื้อร้องคู่กับหัวหน้า ทั้ง ๆ ที่ไม่เคยร้องมาก่อน ก็อัดเสียงเสร็จได้ในทันที ทำนองเพลงนี้มีครึ่งเสียงมากร้องยาก ตั้งแต่ดิฉันร้องแล้ว ไม่มีใครนำมาอัดเสียงอีกเลย"

เพราะเหตุที่เพลงมีครึ่งเสียงมากเช่นนี้นี่เอง ที่เป็นสาเหตุให้ไม่ค่อยมีผู้นำมาขับร้องกัน ต่างจากเพลงคู่เพลงอื่น ๆ ของสุนทราภรณ์ ที่มีลีลาออกไปในแนวเพลงไทย ซึ่งติดหูคนฟังมากกว่า

เนื้อเพลงเป็นเพลงร้องรัก กระหนุงกระหนิงของชายหญิง โดยนำชื่อของดอกไม้ชนิดต่าง ๆ คือ ดอกบัว, บานชื่น, บานเช้า, บานเย็น, พะยอม, กล้วยไม้, รัก, กุหลาบ, พุทธรักษา, รักเร่, รักซ้อน มาเปรียบเทียบกับความรัก เช่นเดียวกันกับเพลง "เจ้าพระยา" ที่นำสถานที่และสิ่งที่พบเห็นมาเปรียบเทียบกับความรัก

ผมจึงขอจัดเพลงนี้เข้าในทำเนียบสุดยอดเพลงคู่มหาหินของสุนทราภรณ์ครับ.

เมื่อเขียนมาถึงแผ่นเสียง ผมขอเล่าเกร็ดของแผ่นเสียงตราสุนัข หน้าสีเขียว สักเล็กน้อยครับ แผ่นเสียงตราสุนัข หน้าสีเขียว เรียกกันสั้น ๆ ว่า หมาเขียว เป็นแผ่นเสียงที่อยู่ระหว่างปี พ.ศ. 2490-2498 แผ่นเสียงตรานี้ บันทึกร่วมกับบริษัทนำไทย บริษัทนี้ได้เลิกกิจการไปแล้ว เมื่อประมาณนี้ พ.ศ. 2498 โดยไม่มีผู้สืบทอดต่อ เพลงในชุดนี้ จัดได้ว่าเป็นเพลงเอกทั้งนั้น เนื้อแผ่นแข็ง เสียงดีพอประมาณ ร่องเสียงค่อนข้างโต กระดาษปะทิ้งนานแล้วสีไม่จาง เว้นแต่เพียงตัวหนังสือสีทอง ที่ร่อนลอก อาจจะอ่านลำบากบ้าง สุนัขนั้นมีสีขาวทั่วทั้งตัว มีหูสีดำ ยืนหันหน้าเข้าไปในกระบอกลำโพงของเครื่องเล่นแผ่นเสียง คำบรรยายบนแผ่นพิมพ์ด้วยตัวอักษรเรียบร้อย บอกชื่อเพลง ชื่อคนร้อง (มักไม่มีนามสกุล) ชื่อวงดนตรีใช้ว่า "ดนตรีกรมโฆษณาการ" คาดว่าทำขึ้นที่ประเทศอังกฤษ คุณประไพ รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์ เจ้าของเก่าเล่าว่า มาสเตอร์เป็นแผ่นขี้ผึ้งในเมืองไทย แล้วส่งไปทำเป็นแผ่นที่ประเทศอังกฤษ ปั๊มว่า "Made in England" เชื่อว่า ตอนแรก ๆ ทำในประเทศอังกฤษจริง ๆ แล้วเมื่อสั่งเพิ่มหนต่อ ๆ ไป ทางอังกฤษส่งแม่พิมพ์มาไว้ที่ประเทศอินเดีย รุ่นต่อมาจึงปั๊มเป็นแผ่นที่ประเทศอินเดีย สังเกตจากกระดาษกลางแผ่นเสียง พิมพ์ผิดกันก็มี รุ่นแรกตัวอักษรเล็กกว่า รุ่นหลังตัวอักษรเขื่องกว่า ท่านที่ต้องการดูตัวอย่าง หาดูได้จากหนังสือ "สุนทราภรณ์ครึ่งศตวรรษ" มีตัวอย่างแผ่นเสียงชุดนี้ คือ เพลง โธ่ผู้ชาย บนกระดาษกลางแผ่นเสียงพิมพ์ว่า

"His Master's Voice" Speed 78
OMJ 284 made in England JOB 43
เพลงโธ่ผู้ชาย - ฟ๊อกซ์ทร็อด
(เอื้อ สุนทรสนาน - แก้ว อัจฉริยะกุล)
มัณฑนา-ชวลี-สุปาณี ขับร้อง
ดนตรีสุนทราภรณ์

รอบกระดาษวงกลม ถ้าสังเกตดี ๆ จะเห็นพิมพ์ว่า The Gramophone Co., Ltd.

ตัวอย่างของเพลงชุดแผ่นเสียงตราสุนัข หน้าสีเขียว มี ดาวจุฬา, หนูเอย, ข้างขึ้นเดือนหงาย, เพ้อรัก, รอยรักรอยร้าว, บัวกลางบึง, คนอะไร, มาลีแดนสรวง, ทาษประเพณี, ดาวที่อับแสง, รักอะไร, ทางชีวิต, มองฉันทำไม, สวนรัก, บุหรงทอง, หยาดน้ำค้าง, ฉันไม่ชอบเดือนหงาย ฯลฯ

นักร้องรุ่นนี้มี มัณฑนา โมรากุล, เลิศ ประสมทรัพย์, เพ็ญศรี พุ่มชูศรี, สุปาณี พุกสมบุญ, ชวลีย์ ช่วงวิทย์, สุภาพ รัศมิทัต, วินัย จุลละบุษปะ และสุนทราภรณ์

แผ่นเสียงรุ่นนี้มีที่อัดแผ่นใหญ่พิเศษ เพียง 5 แผ่น คือ เจ้าพระยา, เพลินนาวา, สวนรัก, เย็นลมว่าว และ ดาวที่อับแสง ซึ่งปัจจุบันนี้ นักเล่น

เทพกร บวรศิลป์15 พฤษภาคม 47 เวลา 22:37 น.


โปรดอ่าน ก่อนแสดงความเห็น
โปรดหลีกเลี่ยงการใช้หลายชื่อในห้องกระทู้ เพราะอาจทำให้เกิดปัญหาในการเข้าบ้านคนรักสุนทราภรณ์ครั้งต่อไป